Een nieuwe handreiking moet professionals helpen gokproblemen eerder te herkennen, bespreekbaar te maken en mensen sneller naar passende hulp te begeleiden. De publicatie is ontwikkeld door Onderzoeksinstituut IVO, onderdeel van Platform31, in samenwerking met de verslavingszorgorganisaties Mondriaan, Brijder en Jellinek. De handreiking richt zich op professionals in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), jongerenwerk, buurtwerk en de schuldhulpverlening en verschijnt tegen de achtergrond van toenemende zorgen over problematisch gokgedrag sinds de legalisering van online kansspelen in Nederland.
Volgens de initiatiefnemers zijn juist deze beroepsgroepen vaak als eerste in staat veranderingen in gedrag te signaleren bij jongeren en andere risicogroepen. De handreiking biedt daarom concrete richtlijnen voor vroegsignalering, gespreksvoering, doorverwijzing en samenwerking met gespecialiseerde hulpverlening.
Handreiking biedt drie stappen voor vroegsignalering en samenwerking
De nieuwe handreiking is opgebouwd rond drie opeenvolgende stappen: het herkennen van signalen van gokproblemen, het voeren van een open gesprek en het organiseren van passende hulp en samenwerking.
Professionals krijgen praktische handvatten om signalen zoals oplopende schulden, frequent geld lenen, concentratieproblemen, school- of werkverzuim, sociaal isolement en gedragsveranderingen eerder te herkennen. Daarnaast besteedt de handreiking aandacht aan risicofactoren, waaronder jonge leeftijd, psychische problemen, impulsiviteit, een licht verstandelijke beperking en een omgeving waarin gokken als normaal wordt beschouwd.
De ontwikkelaars benadrukken dat vroegsignalering kan voorkomen dat recreatief gokgedrag uitgroeit tot ernstige financiële, psychische en sociale problemen.
Gesprek over gokken vraagt om open en niet-veroordelende benadering
Volgens de handreiking begint effectieve ondersteuning met een respectvolle en nieuwsgierige houding. Professionals worden aangemoedigd om open vragen te stellen en het onderwerp zonder oordeel bespreekbaar te maken. Het doel is niet om zelf een diagnose te stellen, maar om inzicht te krijgen in de situatie en indien nodig tijdig door te verwijzen naar gespecialiseerde hulp.
De publicatie bevat voorbeeldvragen, gesprekstechnieken en hulpmiddelen waarmee professionals het onderwerp op een laagdrempelige manier kunnen bespreken.
Ervaringsdeskundigen onderstrepen belang van vroeg ingrijpen
De handreiking bevat meerdere ervaringsverhalen van mensen die zelf een gokverslaving ontwikkelden. Hun ervaringen illustreren hoe problematisch gokgedrag vaak lange tijd verborgen blijft en hoe een vroeg gesprek verschil had kunnen maken.
Een van de ervaringsdeskundigen zegt: “Wij waren meesters in het verbergen van ons gokgedrag. Daardoor was het voor anderen moeilijk om te zien hoe ernstig de situatie werkelijk was. Als iemand mij eerder rechtstreeks had gevraagd of het uit de hand liep en of ik hulp wilde, had ik waarschijnlijk eerder hulp gezocht.”
Een andere ervaringsdeskundige beschrijft hoe hij pas ondersteuning zocht nadat de problemen volledig uit de hand waren gelopen: “Ik bleef volhouden dat alles goed ging, terwijl mijn gedrag eigenlijk al liet zien dat dit niet zo was. Als iemand eerder met mij het gesprek was aangegaan, had ik waarschijnlijk eerder kunnen stoppen.”
Volgens de initiatiefnemers laten deze verhalen zien dat schaamte en geheimhouding belangrijke redenen zijn waarom mensen met gokproblemen vaak laat hulp zoeken.
Samenwerking tussen onderwijs, sociaal domein en verslavingszorg centraal
Naast vroegsignalering besteedt de handreiking uitgebreid aandacht aan samenwerking tussen onderwijsinstellingen, jongerenwerk, schuldhulpverlening, huisartsen en regionale verslavingszorgorganisaties. De publicatie benadrukt dat professionals geen specialist in verslavingszorg hoeven te zijn, maar wel een belangrijke rol vervullen als eerste aanspreekpunt en schakel naar passende ondersteuning.
De handreiking adviseert organisaties bovendien om vaste samenwerkingsafspraken te maken, interne aandachtfunctionarissen aan te wijzen en regionale netwerkkaarten op te stellen zodat professionals snel weten welke organisaties kunnen worden ingeschakeld.
Toenemende aandacht voor gokproblematiek
De handreiking verschijnt op een moment waarop de aandacht voor gokproblematiek groeit. Sinds de legalisering van online kansspelen maken meer Nederlanders gebruik van legale online goksites en signaleren onderzoekers en hulpverleners een toenemende behoefte aan preventie, vroegsignalering en deskundige ondersteuning. Jongeren, jongvolwassenen en mensen in kwetsbare sociaaleconomische omstandigheden worden daarbij gezien als groepen met een verhoogd risico op problematisch gokgedrag.
Met de nieuwe handreiking willen de initiatiefnemers professionals beter toerusten om signalen eerder te herkennen, gokproblemen bespreekbaar te maken en de samenwerking tussen onderwijs, het sociaal domein en de verslavingszorg te versterken. Volgens de ontwikkelaars kan tijdige signalering bijdragen aan het voorkomen van ernstige financiële, sociale en psychische gevolgen van problematisch gokken.