De Kansspelautoriteit (KSA) heeft TOTO een aanwijzing opgelegd wegens overtreding van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Uit onderzoek van de toezichthouder bleek dat TOTO tekort is geschoten in het verplichte cliëntenonderzoek, met name bij de voortdurende controle van spelers en transacties. Begin 2024 startte de KSA een onderzoek naar de naleving van de Wwft door TOTO. Daarbij werden documenten opgevraagd, gesprekken gevoerd en meerdere cliëntdossiers onderzocht.
Hoewel TOTO tijdens het onderzoek haar Wwft-beleid en procedures op diverse punten aanscherpte, concludeerde de KSA dat de uitvoering in de praktijk onvoldoende bleef. Volgens het sanctiebesluit is daarmee sprake van een overtreding van artikel 3 Wwft.
Structurele tekortkomingen in cliëntenonderzoek
De KSA stelde vast dat het cliëntenonderzoek van TOTO structurele gebreken vertoonde. Risicoclassificaties van spelers werden niet altijd navolgbaar vastgelegd en systeemrisicoscores werden regelmatig aangepast zonder duidelijke motivering. Risicovol speel- en stortingsgedrag leidde bovendien niet consequent tot passende maatregelen.
Ook bij de transactiemonitoring ging het mis. In meerdere dossiers werd te laat of onvoldoende actie ondernomen bij risicosignalen. Analyses en afwegingen waren vaak onvoldoende vastgelegd, waardoor achteraf niet te reconstrueren was hoe beslissingen tot stand waren gekomen. Daarnaast had TOTO in diverse gevallen onvoldoende inzicht in de herkomst van spelersgelden, waaronder bij spelers die zakelijke rekeningen gebruikten. De toezichthouder benadrukte dat kansspelaanbieders, ook al zijn zij geen bank, verplicht zijn de herkomst van middelen voldoende te onderzoeken en te onderbouwen.
Reactie Nederlandse Loterij en vervolgstappen
Nederlandse Loterij, het moederbedrijf van TOTO, reageerde op haar website op de aanwijzing. Het bedrijf stelde: “Het is goed dat de KSA de werkwijze van online kansspelaanbieders tegen het licht houdt.” Volgens de Nederlandse Loterij zijn tijdens het onderzoek, in overleg met de KSA, processen, procedures en werkinstructies aangescherpt om te voldoen aan de regels rond risicobeoordeling, transactiemonitoring en controle van de herkomst van geld. Tegelijk erkende het bedrijf dat het spelersonderzoek verder moet worden verbeterd en dat spelersdossiers opnieuw worden beoordeeld, met aanvullende maatregelen waar nodig.
TOTO heeft nu een half jaar de tijd om de overtreding te beëindigen en het cliëntenonderzoek structureel op orde te brengen. Na afloop controleert de KSA of de aanwijzing is opgevolgd. Zo niet, dan kunnen zwaardere maatregelen volgen, zoals een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete. Hoewel deze handhaving toe te juichen is, moet men zich afvragen of dit wel zinvol is in een situatie waarin bet sites zonder CRUKS zonder enig toezicht op de Nederlandse markt actief zijn.
Reclame, waarschuwingen en boetes
Kort na de opening van de Nederlandse kansspelmarkt in oktober 2021 waarschuwde de KSA vergunninghouder TOTO over de hoeveelheid gokreclames. Hoewel er geen formeel onderzoek werd gestart, riep de toezichthouder het bedrijf op de campagne te herzien. Op 21 oktober 2021 stuurde de KSA een brief aan TOTO Online B.V. waarin zij “met klem” opriep de hoeveelheid reclame voor het online aanbod te beperken. Deze brief werd openbaar gemaakt na een Woo-verzoek van 6 oktober 2021, openbaar gemaakt op 7 november 2022.
KSA-voorzitter René Jansen sprak in een radio-interview over “een zondvloed” aan reclames na marktopening, terwijl de wet niets voorschreef over de kwantiteit. Volgens onderzoeksbureau Nielsen waren TOTO en Holland Casino Online in oktober en november koplopers in reclame-uitgaven en televisiereclames. In december schakelde TOTO terug, met een verdere daling in januari.
Uit de vrijgegeven Woo-documenten bleek ook informatie over andere dossiers, waaronder rookruimtes bij Holland Casino, een “groot incident” bij Holland Casino Amsterdam-Centrum waarbij 7 personen een sanctie kregen en 3 werden ontslagen, en politieke druk rond jeugd die vóór invoering van de Wet Kansspelen op afstand bij TOTO kon gokken. TOTO voerde later verificatiemethode iDIN in bij uitcashen en vervolgens bij inschrijven.
Op 29 maart 2021 schreven Nederlandse Loterij en Nationale Goede Doelen Loterijen gezamenlijk aan de KSA met het verzoek om per 1 april 2021 niet te handhaven op het verbod op beroepssporters in reclames. Dat verbod werd later deels teruggedraaid, maar niet voordat de Staatsloterij een reclame met Nederlands elftal-spelers moest aanpassen.
In november 2022 werd bekend dat TOTO een boete van € 400.000 kreeg van de Kansspelautoriteit voor het sturen van reclame-e-mails aan jongvolwassenen. Het onderzoek volgde na een uitzending van het televisieprogramma Kassa. TOTO sprak van een andere interpretatie van de wet, maar legde zich neer bij het besluit.